Door Dick van der Wateren.

24 elementary en middle schools in een school district in San Diego hebben in vier jaar tijd de overgang gemaakt van traditioneel klassikaal onderwijs met een hiërarchische afrekencultuur naar een onderwijssysteem gebaseerd op vertrouwen en professionaliteit. De leerkrachten kregen de vrijheid nieuwe onderwijspedagogische oplossingen te bedenken voor de kinderen die in dit school district veelal onder de armoedegrens leven en geen Engels spreken.

District superintendent David Miyshiro.

Op dag 2 bezochten we Bostonia en Naranca elementary schools en ’s middags waren we de gast van het Cajon Valley Union School District. Dat district telt 26 scholen, waarvan 24 in de afgelopen vier jaar in meer of mindere mate hun onderwijs hebben vernieuwd. Bostonia en Naranca zijn daar inmiddels het verst in gevorderd. District superintendent David Miyshiro heeft sinds zijn aantreden in 2012 de ambitie om alle scholen waarvoor hij verantwoordelijk is te veranderen van traditionele scholen met ‘one size fits all’ onderwijs naar onderwijs dat recht doet aan de verschillende culturele achtergronden, talenten en mogelijkheden van kinderen.

armoede en ongeletterdheid

Dit zijn de grootste problemen waarmee dit school district worstelt. 80-90% van de kinderen die hier naar school gaan komt uit gezinnen die onder of net boven de armoedegrens leven. De meeste ouders spreken geen Engels, zijn spaanstalig of spreken, in het geval van vluchtelingen, alleen Arabisch, Farsi, of andere talen. Veel van de kinderen zijn de eersten in hun familie die goed onderwijs krijgen.

David Miyshiro en zijn medewerkers realiseerden zich dat het traditionele onderwijs, waarin de kinderen alleen in het Engels les krijgen en dat in essentie ‘teaching to the test’ is, niet in staat is uit deze leerlingen te halen wat erin zit. Vijf jaar geleden ontwikkelden zij een visie over een onderwijscultuur waarin kinderen kunnen groeien in hun persoonlijke kwaliteiten, samenwerking, leiderschap, creativiteit en het vermogen problemen op te lossen.

Die visie werd niet van bovenaf opgelegd. Iedere school kreeg het vertrouwen en de vrijheid om die op de eigen manier en aangepast aan de lokale omstandigheden uit te werken. Een mooi voorbeeld van Flip the System. De Bostonia Language Academy, die vrijwel alleen spaanstalige kinderen heeft, koos voor een radicale oplossing: drietalig onderwijs.

multicultureel en drietalig

Izela R. Jacobo, Principal Bostonia Language Academy.

Izabela Jacobo, het schoolhoofd van Bostonia, vertelde me het ontroerende verhaal van een meisje uit een straatarme, analfabete Mexicaanse familie dat zes jaar geleden op de basisschool kwam. Ze was verlegen, had weinig zelfvertrouwen en sprak uitsluitend Spaans. Dat was Abril, het meisje dat nu in 7th grade zit en ons door de school rondleidt: een zelfverzekerde en ambitieuze jongedame van 11 die vloeiend Engels en Spaans spreekt en al onze vragen beantwoordt.

Het 6-jarige jongetje dat ons ’s middags in het Engels en Spaans toespreekt tijdens de ontvangst bij het school district (en daarbij af en toe aandoenlijk zucht) is nog zo’n voorbeeld. Toen hij op school kwam te verlegen om een woord te zeggen en nu staat hij voor een groep van 50 volwassenen zijn verhaal te vertellen.

Het geheim is volgens Izela dat de school van het begin af aan respectvol omgaat met de culturele achtergrond van de kinderen. Juist door in de eerste paar jaar alle lessen in het Spaans te geven groeit het zelfvertrouwen van de kinderen. Later wordt er steeds meer ook in het Engels les gegeven en de kinderen groeien volledig tweetalig op. Alle leerkrachten zijn vloeiend in Engels zowel als Spaans, ongeacht hun moedertaal. De school is eigenlijk drietalig, want de kinderen leren van het begin af aan ook een programmeertaal, Scratch.

Izela zelf kwam 16 jaar geleden uit Mexico naar de VS en voelde zich niet welkom. Ze had een heel negatief beeld van haar eigen cultuur, had weinig zelfvertrouwen en voelde zich inferieur aan de Engels sprekende Amerikanen. Ze heeft gezworen dat haar leerlingen dat niet zou overkomen. Vanuit die overtuiging is Bostonia een drietalige school geworden. De meeste kinderen blijken de nieuwe taal snel te leren wanneer ze eerst les krijgen in de taal die thuis wordt gesproken. Dat is ook uit wetenschappelijk onderzoek bekend. Maar nog belangrijker: kinderen groeien enorm in hun zelfvertrouwen wanneer hun moedertaal en -cultuur wordt gewaardeerd.

Het Cajon Valley Union School District organiseert jaarlijks een TEDxKids. Oordeel zelf.

Misschien iets om te overwegen in Nederland? Migrantenkinderen eerst lesgeven in hun moedertaal en langzaam aan steeds meer in het Nederlands. Zou wel eens veel problemen met ontspoorde jongeren kunnen voorkomen.

differentiatie op Naranca elementary school

Op Naranca zagen we indrukwekkende voorbeelden van differentiatie in de klas. Omdat ook daar de niveauverschillen tussen kinderen heel groot zijn, voldoet uniform klassikaal onderwijs op geen enkele manier. Net als in Nederland, waar differentiatie in het po gangbare praktijk is, hebben de scholen in het Cajon Valley District hun eigen systeem ontwikkeld. Zoals op alle scholen hebben de kinderen er Chromebooks die ze ook mee naar huis mogen nemen om daar verder te oefenen. Die gebruiken ze wanneer dat nodig is – zeker niet de hele dag.

Michael Serban, schoolhoofd van Naranca, wees ons trots op een leerkracht die daar heel ver in ging. In haar 3d grade (groep 3) werkten de kinderen in vijf niveaugroepen, ieder in een eigen hoekje van de klas. We zagen kinderen heel geconcentreerd en in alle rust bezig met een schrijfles. De hoogste niveaugroep zat met koptelefoons op aan hun Chromebook. Op het scherm praatte hun juf tegen hen terwijl ze de schrijfoefeningen voordeed. De kinderen deden de oefening na en als de juf op het scherm het whiteboard uitwiste deden de kinderen dat ook. De kinderen corrigeerden zichzelf als ze fouten maakten.

Intussen was de leerkracht op een andere plek bezig met kinderen die extra aandacht nodig hadden. Dat vond plaats op een rond vloerkleed voor het bord waar de kinderen in een kring om de juf heen zaten. Op andere plekken zaten kinderen rond tafels samen te werken aan opdrachten op verschillende niveaus. Het interessante van deze aanpak is dat alle kinderen voortdurend contact hebben met de leerkracht, vier groepen live en een virtueel. De leerkracht zelf heeft steeds een overzicht wie wat doet en op welk niveau.

Overal in de school zagen we voorbeelden van Visible Learning (Hattie, 2013). Vaak zijn dat schema’s waarop met stickers voor elk kind zichtbaar gemaakt is hoe ver het zich heeft ontwikkeld. Zo volgen de leerlingen zelf hun ontwikkeling. Hoewel we maar een uur hadden om de school te bekijken kregen we een goede indruk van de manier waarop ze visible, blended en personalized learning in de praktijk brengen.

In het filmpje leggen Michael Serban en zijn medewerkers uit hoe het systeem van differentiatie op Naranca werkt.

Join the conversation! 1 Comment

  1. Wat een mooi verslag en wat geweldig om te lezen hoe respectvol onderwijs met veel liefde en aandacht voor het kind echt leidt tot leren. Misschien een aanpak om over na te denken voor het groeiende deel laaggeletterden in Nederland.

    Like

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

About Dick van der Wateren

Sinds voorjaar 2017 heb ik een filosofische praktijk, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren. Ik sta voor de klas op het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem en begeleid dagelijks talentvolle en begaafde leerlingen die meer uitdaging nodig hebben, of coach leerlingen die een probleem hebben waar we samen een oplossing voor vinden. Ik heb een jarenlange ervaring als aardwetenschapper (o.a. in Antarctica en Afrika) en wetenschapsvoorlichter. Werken met jongeren is mijn passie. Voor mij zijn tieners zo'n beetje de leukste mensen. Ze hebben een enorme levenslust, zijn creatief, hebben originele ideeën - soms op het bizarre af - en kunnen zich nog alle kanten op ontwikkelen. Ik beschouw het als een voorrecht aan die ontwikkeling te kunnen bijdragen.

Categorie

onderwijs, studiereis

Tags

, , , , , ,