september 29, 2017

Ik ben leiderschap

Door Jos Gijzen, Bert Martens en Jasmijn Hamakers-Kester.

We krijgen vandaag een indrukwekkende inkijk in het leiderschap op HTH.

equity

Larry Rosenstock, CEO High Tech High.

Als eerste is Larry Rosenstock, CEO van High Tech High, aan het woord in een bijeenkomst met onze beleidsmakers, inspecteurs, bestuurders en schoolleiders. Hij legt uit dat zijn missie in de eerste plaats bestaat uit het streven naar ‘equity’, gelijke kansen voor ieder kind. Als voormalig leraar houtbewerken in Cambridge zat hij voornamelijk in de onderste laag van het schoolgebouw met zijn leerlingen. De meest slimme leerlingen zaten op de vierde verdieping. Sociale klasse werd op deze wijze georganiseerd en dat was een doorn in het oog van Larry. Elke mens heeft volgens hem vanuit zijn biografie zijn eigen verhaal. De omstandigheden waarin je geboren wordt, heb je niet voor het zeggen. Dus kinderen behoren gelijke kansen te krijgen. Om gelijkheid te bereiken moet je paradoxaal genoeg mensen ongelijk behandelen en dus het onderwijs ongelijk inrichten.

En dan komt een ander belangrijke pijler van HTH: je kunt dit alleen bewerkstelligen als je elkaar op een ‘deeper level’ ontmoet en kent. En dat geldt voor iedereen in de organisatie. Zijn wie je bent en worden wie je bent, is ruimte geven aan authenticiteit. Ieder mens verdient dit en de wereld om ons heen heeft authenticiteit hard nodig. Leiderschap gaat volgens Larry niet boven langs maar werkt van onderop. Je doel als leider is mensen te laten groeien. Ze op hun eigen manier hun ‘top’ te laten bereiken. Larry vertelt mensen niet wat ze moeten doen. Hij ondersteunt ze om hen zelf te laten ontdekken hoe ze de principes van HTH in praktijk kunnen brengen. Maar hij stuurt ook wel degelijk vanuit de waarden van HTH, de zgn. designprincipes, en vanuit verbinding.

Zijn doel voor de komende jaren is de beweging van HTH gaande te houden. Elke maandag ontmoet hij zijn schoolleiders. De agenda staat niet vast en ze bespreken in alle openheid de dilemma’s die ze tegenkomen in hun dagelijkse werk.

Als leider, aldus Larry, ken je je mensen, zorg je voor je mensen, luister je naar je mensen, en ondersteun je ze bij het vinden van een oplossing bij de uitdagingen die zij tegenkomen. Volgens hem gaat het bij leiding geven om de combinatie van het geven van vrijheid, ondersteuning en verantwoordelijkheid aan het team en iedere docent afzonderlijk. Het aanvoelen, voordoen, voorleven en doorgeven van de gewenste cultuur, is een van de belangrijkste opgaven van de leidinggevenden binnen de scholen van HTH.

persoonlijk en authentiek

Het leiderschap op HTH is persoonlijk en authentiek. De leiders verbindingen zich vanuit wie zij zijn, en vanuit hun kwetsbaarheid. Het principe van personalisatie wordt op deze wijze doorgegeven en vormt de verbinding in het samen werken aan het gemeenschappelijk doel. De leerling is onderdeel van deze verbinding. Er wordt niet geleid vanuit macht, hiërarchie en status. Gelijkwaardigheid, gezien worden en voelen, open staan voor en bereidheid tot het geven van ‘critique‘ (feedback) draagt bij aan de flow om te groeien.

‘The softer you are, the stronger you become.”

en:

“Personalization = be known and known well:

  • all students are known and known well
  • all teachers are known and known well

aldus Larry Rosenstock.

Zoek bij HTH dus niet naar uitgewerkte persoonlijke leerroutes. Het onderwijs maak je persoonlijk, doordat je elkaar heel goed kent en iedereen uitnodigt bij te dragen aan het gemeenschappelijke werk.

samenwerking

Personalisatie of ‘personalisation’ is voor Rosenstock ook: je werk publiek maken, de zgn. ‘exhibition’. Dit gaat op voor een ieder binnen de school. Het werk van de leerling publiek maken is zowel voor de leerling, als de leraar en de schoolleider spannend. Ze hebben allen bijgedragen aan het proces, tot aan de oplevering van het eindproduct. De kwaliteit van het product is mede ook de opbrengst van het werk van de leraar in het samenwerkingsproces met hun leerlingen en elkaar. De ‘exhibition’ is het eindresultaat van het gezamenlijke ontwerpproces, ‘collaborative design’ genoemd, van leraren en leerlingen. En die verdienen het om in het volle licht te staan.

Larry komt terug op zijn eigen levensverhaal: het elkaar ontmoeten, het kennen van elkaars verhaal/biografie is essentieel om op een dieper niveau contact met elkaar te krijgen. Op HTH wordt hier structureel aandacht aan besteed. Vanuit deze filosofie bouwen ze samen aan het onderwijs. De persoon die je bent staat centraal. Je verbindt je als persoon met de professionele, gezamenlijke opdracht (missie, principes & uitdagingen) die je samen op je hebt genomen. Als je met elkaar een team kunt zijn, dan geef je leerlingen de uitnodiging ook onderdeel van de schoolgemeenschap te zijn.

De leerlingen zijn mede designer. Ze geven voortdurend feedback/ input tijdens he werken aan de projecten. Eigenlijk is het één groot formatief omgevings/leer- en leefklimaat. Er ligt een simpele structuur aan hun werkwijze ten grondslag. De ingrediënten hiervan zijn vastgelegd in design protocollen. Deze structuur maakt het bereiken van diepere levels en het omgaan met en het handelen binnen een complexe werkelijkheid mogelijk. Er is heel veel ruimte voor creativiteit en verbeeldingskracht.

geef ruimte

Na Larry schoven er nog een schoolleider en een docent bij ons gesprek aan die heel overtuigend uiteenzetten hoe deze mooie principes in de praktijk ook echt werken.

Op de vraag van Jos: “Wat kun je me adviseren voor de aanpak op mijn school, BC Broekhin?”, was het antwoord: begin maar eens met echte diepe gesprekken aan te gaan met je mensen, zodat je ze heel goed leert kennen. Kijk dan met wie je aan het nieuwe onderwijs wil werken, geef die mensen alle ruimte, ruim alle obstakels op zodat ze vooruit kunnen en zet hun ervaringen en resultaten in het volle licht.

Geef ze de ruimte om fouten te maken, blijf bemoedigen, en stel ze waar mogelijk als voorbeeld voor de rest van de school.

We waren diep geraakt. “Voor mij (Bert) was het een illustratie van wat Hargreaves bedoelt met ‘deeper and broader learning’, maar zeker ook van de doelen van de vrijeschool, waar de persoon ook het beginpunt is van het leren”.

Leiderschap is hier volledig congruent mee: je stelt je als persoon kwetsbaar op, deelt je dilemma’s met je mensen, helpt iedereen op koers te houden, maar geeft alle ruimte en vooral vertrouwen om de leraren zelf te laten ontwikkelen en groeien.

Heel veel om mee te nemen naar Agora, Vrijeschool en Broekhin Swalmen-Reuver!

waarom?

Jasmijn: “al deze waarden, principes/uitgangspunten omarm ik en voel ik diep van binnen. Ze zijn essentieel om samen te kunnen groeien, te leren en betekenisvol onderwijs te ontwerpen/creeren. Zijn wie je bent, elkaar ontmoeten vanuit nieuwsgierigheid en elkaar ten diepste leren kennen, gewaardeerd worden in wie je bent en in de kwaliteiten die je hebt, gezien en gehoord worden. Als volwassenen laten zien, horen en voelen dat er samengewerkt, geleerd en geleefd wordt in een school vanuit gelijkwaardigheid, dan is dit een uitnodiging voor jonge mensen dat ook te doen, te ontwikkelen en vooral ook door te geven.

Het leiderschap wordt dus vormgegeven en doorgegeven door het omarmen van je eigen ‘why’ en te sturen vanuit de bedoeling en de bijbehorende principes. De medewerkers, leraren krijgen vrijheid om vanuit de bedoeling enó de principes hun onderwijs te ontwerpen/te laten ontstaan.

Leerlingen spelen in dit proces een belangrijke rol. De schoolleiders faciliteren/ondersteunen het leren, de interactie, de samenwerking en de diepere ontmoetingen. Er is een simpele werkstructuur die complex denken en handelen stimuleert. Het ‘hoe’ ligt echt in handen van jezelf. Je wordt uitgedaagd middels ‘critique’ (feedback) en de ‘exhibitions’ je eigen leren zichtbaar te maken (hoog verantwoordelijkheidsgevoel en transparantie) met als doel verder c.q vooruit te komen in het belang van ontwikkeling de leerling.

Je ziet en hoort dit bij een ieder terug op HTH. De ‘growth mindset’ is krachtig aanwezig en het is vooral ook inspirerend om te zien wat het effect is op een ieder die leert, leeft en werkt op HTH. Ik zie dat het leiderschap een aanzienlijke bijdrage heeft in streven naar balans tussen de drie doeldomeinen van het onderwijs: socialisatie, kwalificatie en subjectivering (Biesta).

Prachtig en bevestigend: we zijn op de goede weg op het Vathorst College. Op naar de volgende stap!”.

Join the conversation! 2 Comments

  1. […] Ik heb bijna een hele dag in Cereescia’s klas doorgebracht omdat ik wilde begrijpen wat hier precies gebeurt. Onderwijzen op HTH heeft als basis de eerder genoemde waarden equity, personalization, authentic work, collaborative design. Haar klas is, net als de hele school, een afspiegeling van de bevolking van San Diego en omgeving, grote verschillen in culturele achtergrond en sociaaleconomische status, van straatarme spaanstalige gezinnen, tot vluchtelingen en rijke blanke gezinnen. Dat vraagt om een benadering waarbij alle kinderen gelijkwaardige kansen krijgen (equity, zie ook de post over leiderschap). […]

    Like

    Beantwoorden
  2. […] Ik heb bijna een hele dag in Cereescia’s klas doorgebracht omdat ik wilde begrijpen wat hier precies gebeurt. Onderwijzen op HTH heeft als basis de eerder genoemde waarden equity, personalization, authentic work, collaborative design. Haar klas is, net als de hele school, een afspiegeling van de bevolking van San Diego en omgeving, grote verschillen in culturele achtergrond en sociaaleconomische status, van straatarme spaanstalige gezinnen, tot vluchtelingen en rijke blanke gezinnen. Dat vraagt om een benadering waarbij alle kinderen gelijkwaardige kansen krijgen (equity, zie ook de post over leiderschap). […]

    Like

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

About Dick van der Wateren

Als blogger en onderwijsauteur denk ik na over onderwijs en pedagogiek. In 2016 verscheen bij Uitgeverij Ten Brink mijn boek 'Verwondering' waarin ik een lans breek voor onderwijs op basis van vragen die leerlingen zelf bedenken. Op het ECL in Haarlem heb ik talentvolle en begaafde leerlingen begeleid die meer uitdaging nodig hebben, en leerlingen gecoacht met diverse problemen - onderpresteren, perfectionisme, levensvragen. Na een lang leven in het onderwijs en de wetenschap ben ik in 2017 een filosofische praktijk beginnen, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren over levensvragen, zingeving, werk, studie, relaties.

Categorie

High Tech High, onderwijs

Tags

, , ,