Door Anne Bergsma, Daniëlla Nicolaes en Mark Oortwijn. Oorspronkelijk geplaatst op het intranet van de Onderwijsinspectie.

Maandag 25 september: Schoolbezoeken en bijeenkomst Cajon Valley School District

Onze eerste werkdag in Californië, San Diego, het officiële begin van onze studiereis. Het was meteen een dag waarbij we veel informatie kregen en ideeën uitwisselden. Tijdens een bijeenkomst bij het schooldistrict heeft Mark een presentatie gegeven over het Nederlandse onderwijssysteem. Ook twee anderen van onze delegatie hebben een presentatie verzorgd. En we hebben mogen luisteren naar de schoolleiders van de twee scholen waar we op bezoek geweest zijn (Bostonia Learning Academy – Naranca elementary school).Daarnaast waren er nog diverse inspirerende lezingen van hoogwaardigheidsbekleders. Eén van de schoolleiders deelde met ons dat hij voor zijn leerlingen drie vragen centraal stelt:

  • Where are you at?
  • Where are you going?
  • How do you know when you get there?

Deze drie vragen deden ons denken aan de ‘Klaar voor de start- bijeenkomst’, waarbij Arnold [Arnold Jonk, hoofdinspecteur] ons meenam op de avontuurlijke reis die we als inspectie maken met ons vernieuwde toezicht. Daar kwamen vergelijkbare vragen aan de orde. Toch mooi om te zien dat ook aan de andere kant van de oceaan het onderwijsveld dezelfde vragen stelt.

Deze vragen zijn natuurlijk niet alleen voor de leerlingen interessant. Ook voor leraren, schoolleiders en bestuurders zijn ze relevant. Kijkend naar onze vierjaarlijkse onderzoeken naar besturen en scholen zijn deze vragen ook aan de orde.

Het was ook mooi hoe wij meegenomen werden in de visie van Cajun School District op innovatie: Believe in yourself, take risks and make mistakes. Als je op fouten maken en mislukkingen niet wordt afgerekend, stimuleert dat het lef om te innoveren. We hebben hiervan mooie voorbeelden gezien en we kunnen als inspectie van deze houding nog veel leren.

Dinsdag 26 september. High Tech High – Chula Vista

Om acht uur reden we per bus naar de Mexicaanse grens, reisdoel Chula Vista, voor ons eerste bezoek aan een High Tech High-school. Daar hebben we, na een rondleiding door enthousiaste leerlingen, veel lessen bezocht: Daniëlla en Mark vooral in de elementary en de middle school, Anne in de High School. Wat in de gehele school opvalt is de grote creativiteit waarmee leerlingen laten zien wat ze doen, kennen en kunnen. Dat is ook een van de pijlers van de school: niet leren voor een test, maar iets maken of opvoeren of laten zien.

Het onderwijs van High Tech High is grotendeels georganiseerd in projecten. Vakken worden nauwelijks separaat en geïsoleerd aangeboden. Leerlingen leren vanaf groep 1 samenwerken en ze werken heel organisch aan de ontwikkeling van hun persoon, aan normen, waarden en burgerschap.

Ons reisgezelschap is heel gemêleerd. Het bestaat behalve uit drie inspecteurs uit leraren, schoolleiders, bestuurders, leermiddelenontwikkelaars en beleidsmakers van OCW. Bijna net zo belangrijk als het kijken naar het onderwijs hier op High Tech High, zo ontdekten wij, is het gesprek met de andere leden van onze groep. Als we reflecteren op al het bijzonders wat we hier zien, zijn we ons er soms nauwelijks van bewust dat we dat allemaal doen vanuit de kaders die we kennen. Zo blijkt het lastig om de vanzelfsprekende aannames zoals: een leerlingvolgsysteem is belangrijk, het centraal examen ook, veranderingen moeten het liefst geprotocolleerd doorgevoerd worden – het blijkt niet zo eenvoudig om onbevangen te kijken en aantoonbare kwaliteit als zodanig te waarderen.

Ons Nederlandse onderwijs draait voor een belangrijk deel om het doceren van toetsbare kennis en vaardigheden. Bij High Tech High is dat deel verschoven naar de periferie van het onderwijs, naar het einde van de schooldag en na buitenschoolse perioden om leerlingen klaar te stomen voor de SAT’s, de examens die toegang verlenen tot de colleges. Iets om over na te denken.

Woensdag 27 september, High Tech High – Point Loma

Voordat we naar San Diego vertrokken, hebben we op kantoor de film ‘Most Likely to Succeed’ vertoond aan groepen collega’s. Na afloop kregen we vragen mee om tijdens onze studiereis te onderzoeken. Vragen als: hoe selecteert HTH zijn leerlingen? Hoe werkt passend onderwijs?

Op enkele van deze vragen was zo een antwoord te vinden. Maar er bleef een vraag hangen rondom het leerlingvolgsysteem: Hoe weten leraren bij het project-gebaseerd onderwijs of alle leerlingen de vaardigheden leren en de kennis opdoen, die de leraar voor ogen heeft?

Het eerste antwoord was voor ons nog niet bevredigend genoeg: ‘vraag het de leerlingen’. Vandaag kregen we een antwoord waar we meer aan dachten te hebben. Een leraar vertelde ons dat hij regelmatig zijn toevlucht neemt tot traditionele methodes om te weten of de leerlingen verder komen. Hij gebruikt daarvoor kwisjes, testjes, leerlinggesprekjes en observaties. Vervolgens stemt hij zijn coaching gedurende het project daar op af.

Onze tevredenheid over dit antwoord nam af naar aanleiding van de discussie met de Nederlandse leraren, nadat we leerlingen gesproken hebben. In hoeverre hebben wij deze vraag gesteld vanuit ons eigen systeem? Leerlingen van High Tech High geven aan dat zij aan het begin van een nieuw project helemaal niet hoeven te weten wat ze gaan leren, dat ontdekken ze vanzelf wel. Wij zijn opgevoed met het directe instructiemodel en verbazen ons over deze reactie. Maar de leerlingen geven aan iedere keer weer een stapje verder te zijn in hun ontwikkeling en ze zijn daar enorm trots op.

Ook het verschil tussen project gebaseerd leren en project georiënteerd leren helpt ons het te begrijpen. Bij project georiënteerd leren is de afsluiting, de presentatie het doel en daar werk je naar toe. Bij project gebaseerd leren is de ontwikkeling het doel. Iedereen op High Tech High is hier enthousiast over. En grappig is dan om van de leerlingen te horen na alle positieve verhalen waar ze behoefte aan hebben is een betere voorbereiding op de nationale tests. Weer iets om over na te denken.

Donderdag 28 september

Vandaag hebben we in kleine groepjes lessen bezocht in HTH (vo) en HTe (po), hier in San Diego. Projectonderwijs, maar ook vaklessen. Het valt op hoe ordelijk, betrokken en buitengewoon gemoedelijk het onderwijs verloopt. En ook hoe prachtig de school is ingericht met overal de eindproducten van leerlingen aan de muren van gangen en lokalen. We hebben aan de leraren weer veel vragen kunnen stellen die we meekregen van collega’s, bovendien roept het rondlopen op deze school bij onszelf ook steeds nieuwe vragen op.

De vraag bijvoorbeeld: hoe kan het dat High Tech High 98 procent van de leerlingen geplaatst krijgt in de diverse colleges? En dat terwijl er maar heel beperkt gebruik gemaakt wordt van gestandaardiseerde of genormeerde (eind)toetsen of examens. Het antwoord op die vraag gaf ons vandaag een van onze OCW-collega’s die hier ook zijn. Zij voerden namelijk over dit thema een gesprek met een decaan van de school. Dat antwoord luidt: door met enorm veel inzet de leerlingen onder de aandacht te brengen van de universiteiten. En deze er tevens van te overtuigen dat persoonlijkheidsvorming en de kunst om goed en projectmatig samen te werken net zo belangrijk zijn als (oppervlakkige) kennis van een heleboel examenonderwerpen. In dat overtuigen steken ze hier zeer veel tijd. Kortom leerlingen van High Tech High worden dus aangenomen en zijn succesvol in het vervolgonderwijs, zonder dat ze in tal van vakken examen afgelegd hebben. Zou dat ook in ons land kunnen?

Zowel in het po als in het vo besteden leraren heel veel tijd aan het ontwerpen van lessen en projecten (design), dat gebeurt aan de hand van protocollen. Op onze vraag welke schoolbrede afspraken er gemaakt worden over de precieze inrichting van de lessen en projecten kijkt men ons wat verbaasd aan: “no policy”. Op de vraag of leraren allemaal op dezelfde manier de vorderingen van hun leerlingen volgen, is er weer verbazing: “no policy”.

Je vraagt je af of dat bij onze inspectie ook zou kunnen: een goed doordacht ontwerp van het toezicht (ons onderzoekskader) en wat betreft de uitvoering van het toezicht: “no policy”. Iets om over na te denken.

Join the conversation! 1 Comment

  1. HET kernprobleem binnen het Nederlandse onderwijs komt hier naar voren. De overheid voelt zich overal verantwoordelijk voor en is alleen maar bezig met de vraag: hoe houden we de controle. Uit het veld kwamen en komen voldoende goede ideeën voor fantastisch onderwijs waarbij de leerling centraal staat en diens capaciteiten en talenten optimaal aangesproken kan worden. Dat valt nooit in een landelijke centraal geleide organisatie te plaatsen. Durf los te laten en te ondernemen en kijk dan vooral welke prachtige ontwikkelingen en resultaten zullen ontstaan.

    Liked by 1 persoon

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

About Dick van der Wateren

Als blogger en onderwijsauteur denk ik na over onderwijs en pedagogiek. In 2016 verscheen bij Uitgeverij Ten Brink mijn boek 'Verwondering' waarin ik een lans breek voor onderwijs op basis van vragen die leerlingen zelf bedenken. Op het ECL in Haarlem heb ik talentvolle en begaafde leerlingen begeleid die meer uitdaging nodig hebben, en leerlingen gecoacht met diverse problemen - onderpresteren, perfectionisme, levensvragen. Na een lang leven in het onderwijs en de wetenschap ben ik in 2017 een filosofische praktijk beginnen, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren over levensvragen, zingeving, werk, studie, relaties.

Categorie

High Tech High, onderwijs, projectonderwijs, studiereis

Tags

,