Door Anne Bergsma.

Ik ben dol op quizjes. Het enige spel dat ik op mijn iPhone speel is een soort popquiz. Het is ook leuk om kennis die je hebt in quizvorm met anderen te delen, vind ik. Je ziet ook op sociale media zoals Facebook, dat veel mensen het fijn vinden om te laten zien hoe ze op vragenlijsten en testjes scoren. Toetsen in het onderwijs zijn eigenlijk ook een soort quizzen, zij het met een ander doel dan Twee voor Twaalf of Per Seconde Wijzer.

Ik kom op dit onderwerp doordat ik eind september met een tweetal collega’s, verschillende OCW’ers, leraren, directeuren en bestuurders in San Diego (Californië) was. We waren op studiereis naar een zeer innovatieve school: High Tech High. Die studiereis was heel inspirerend en gaf veel stof tot nadenken. Ook over mijn eigen werk als inspecteur.

waarom toetsen we?

In San Diego ging het ook veelvuldig over de toetsen die in ons onderwijs belangrijk zijn. Op zichzelf is het natuurlijk heel mooi dat we kinderen kunnen vragen wat ze hebben geleerd door middel van toetsen. Dat we dan weten waar de leerlingen staan, wat ze kunnen en wat ze voor hun verdere ontwikkeling nodig hebben. Leraren kunnen hun onderwijs op basis van de resultaten van een goede toets verder vormgeven en aanpassen aan de behoeften van hun leerlingen. Tot zover niets aan de hand. Maar wat nu als we die toetsen ook of alleen maar voor andere doeleinden gaan gebruiken? Bijvoorbeeld om te bepalen of een leerling over kan naar de volgende klas? Of om te bepalen of een leraar het even goed doet als zijn collega? Of om de prestaties van scholen met elkaar te vergelijken? Tijdens deze studiereis leerde ik dat je daar wel voorzichtig mee moet zijn.

Campbell’s Law

Heeft u wel eens van de wet van Campbell gehoord? Ik niet. Dat wil zeggen: totdat die wet in San Diego ter sprake kwam. Wat zegt die wet? Simpelweg het volgende (toegepast op het onderwijs): hoe meer je toetsresultaten gaat gebruiken voor andere doeleinden dan waar ze in eerste instantie voor bedoeld zijn, des te meer invloed gaat dat gebruik uitoefenen op het proces dat de toetsen meten. Dat klinkt ingewikkeld, maar het komt er op neer dat als je resultaten van leerlingen (ook) gaat gebruiken om leraren of scholen te beoordelen dat die leraren en scholen zich dan anders gaan gedragen. Ze zullen er alles aan doen om die scores zo hoog mogelijk te doen uitvallen.

teaching to the test

Dat kan er bijvoorbeeld toe leiden dat leraren hun leerlingen alleen maar leren wat er op de toetsen gevraagd wordt. Scholen op hun beurt gaan leraren onder druk zetten om toch vooral veel te oefenen met toetsen en aan examentraining te doen. Met als gevolg dat het onderwijs gevaar loopt te verschralen tot wat we wel “Teaching to the test” noemen. Het is inmiddels algemeen bekend dat wat we leren voor een toets lang niet altijd duurzame kennis oplevert. Nog afgezien van het feit dat we andere zaken als persoonlijkheidsvorming en sociale competenties gaan verwaarlozen als we te veel gericht raken op te toetsen onderwijs.
Ik vraag me na de reis naar San Diego af of we in ons land geheel aan die gevaren zijn ontkomen.

Anne Bergsma wijst leerlingen in San Diego waar Nederland ligt.


Anne Bergsma heeft als leraar en opleidingsadviseur gewerkt aan een ROC. Voor de inspectie werkt hij als inspecteur voortgezet onderwijs. Hij is gehuwd en heeft twee kinderen, van wie de jongste op de basisschool zit en de oudste op de middelbare school.

Dit is de eerste in een korte serie blogs over de studiereis naar San Diego die drie inspecteurs maakten, samen met leraren, schooldirecteuren, schoolbestuurders en collega’s van het ministerie van OCW. Eerder verschenen op de website van de Onderwijsinspectie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

About Dick van der Wateren

Sinds voorjaar 2017 heb ik een filosofische praktijk, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren. Ik sta voor de klas op het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem en begeleid dagelijks talentvolle en begaafde leerlingen die meer uitdaging nodig hebben, of coach leerlingen die een probleem hebben waar we samen een oplossing voor vinden. Ik heb een jarenlange ervaring als aardwetenschapper (o.a. in Antarctica en Afrika) en wetenschapsvoorlichter. Werken met jongeren is mijn passie. Voor mij zijn tieners zo'n beetje de leukste mensen. Ze hebben een enorme levenslust, zijn creatief, hebben originele ideeën - soms op het bizarre af - en kunnen zich nog alle kanten op ontwikkelen. Ik beschouw het als een voorrecht aan die ontwikkeling te kunnen bijdragen.

Categorie

High Tech High, onderwijs, studiereis

Tags